Uluslararası Enerji Ajansı'ndan Tarihi Petrol Müdahalesi

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), üye ülkeleri arasında yapılan görüşmeler sonucunda, tarihi bir karar alarak 400 milyon varil stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesine onay verdi. Bu miktar, IEA'nın tarihindeki en yüksek petrol stoku olarak kaydedildi. IEA Başkanı Fatih Birol, bu önemli gelişmeyi Paris'teki merkezde düzenlediği basın toplantısında açıkladı.

Hürmüz Boğazı'ndaki Durum

Birol, Hürmüz Boğazı'nın, küresel petrol ve gaz piyasaları üzerindeki etkisini vurgulayarak, bu bölgeden günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürününün taşındığını belirtti. Bu miktar, deniz yoluyla taşınan küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25'ini oluşturuyor. Ancak, son zamanlarda Hürmüz Boğazı'nda petrol ve gaz geçişinin neredeyse tamamen durduğuna dikkat çekti. Yeterli alternatif güzergahların olmaması ve mevcut depolama kapasitelerinin dolması sebebiyle Orta Doğu'daki petrol üreticileri üretimlerini kısmaya başladı.

Enerji Güvenliği ve Tedarik Sorunları

Birol, gaz piyasalarının da zor bir dönemden geçtiğini ve özellikle Katar ile Birleşik Arap Emirlikleri'nden gelen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargolarının alternatiflerinin kısıtlı olduğunu ifade etti. Küresel enerji tedarikinin yüzde 20 oranında azaldığını belirten Birol, Asya'nın mevcut durumdan en fazla etkilenen bölge olduğunu aktardı.

IEA, enerji güvenliğine yönelik büyük aksaklıklar yaşandığında, daha önce 5 kez koordineli eyleme geçme kararı almıştı. Birol, bu bağlamda, IEA üyesi ülkelerin oy birliğiyle acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Bu karar, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla kaybedilen arzı telafi etmeyi amaçlıyor.

Acil Durum Petrol Stoklarının Piyasaya Sürülmesi

IEA'nın 32 üye ülkesi tarafından alınan bu karar, acil durum petrol stoklarının her üye ülkenin ulusal koşullarına uygun bir zaman diliminde piyasaya sunulmasını öngörüyor. Ayrıca, bazı ülkeler bu süreci ek acil durum önlemleri ile destekleyecek. IEA üyelerinin mevcut durumda 1,2 milyar varili aşan acil durum stoku bulunuyor. Bunun yanı sıra, hükümetlerin yükümlülüğü altında 600 milyon varil daha endüstri stoku mevcut.

IEA Sekreterliği, bu toplu eylemin nasıl uygulanacağına dair ayrıntılı bilgileri ilerleyen günlerde paylaşacak. Bu karar, 1974 yılında kurulan IEA'nın tarihinde alınan 6. benzer karar olma özelliğini taşıyor. Daha önceki eylemler, 1991, 2005, 2011 ve 2022 yıllarında Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla alınmıştı.

Son olarak, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları ve İran'ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemileri hedef alması, bu bölgedeki petrol ve petrol ürünleri sevkiyatını durma noktasına getirdi. Petrol piyasasında arz endişelerinin artması, fiyatlarda sert dalgalanmalara yol açıyor. IEA, piyasalardaki durumu aktif olarak izlemeye devam edecek ve gerekirse üye ülkelere daha fazla öneride bulunacaktır.